ROUWVERWERKING
Omgaan met rouw en verlies
Verlies kan je leven ingrijpend veranderen; rouw en verdriet beleven we ieder op onze eigen manier.
Door ruimte te geven aan wat je voelt, leer je in je eigen tempo het verlies mee te dragen en opnieuw je weg te vinden.
Wat is rouw?
Rouw is een reactie op een ingrijpende verandering of een groot verlies. Het is de manier waarop je reageert wanneer iets of iemand van grote betekenis voor je wegvalt.
Er zijn veel verschillende vormen van verlies. Het overlijden van een partner, kind, familielid of vriend is een ingrijpend verlies. Maar ook andere gebeurtenissen kunnen rouw met zich meebrengen.
Denk bijvoorbeeld aan:
- het beëindigen van een partnerrelatie;
- het overlijden van een dierbare;
- afscheid nemen van het leven of het geconfronteerd worden met sterven;
- verbroken contact met een gezinslid;
- een miskraam;
- verlies van gezondheid door ziekte, een ongeluk of een handicap;
- het verlies van werk, bijvoorbeeld door baanverlies of een faillissement;
- een ingrijpende verandering in het leven;
- een dierbare die na een ongeluk of ziekte niet meer dezelfde is.
Rouw gaat dus niet alleen over overlijden. Ook bij levend verlies kan sprake zijn van rouw: een verlies waarbij de persoon of situatie nog aanwezig is, maar tegelijkertijd iets wezenlijks is veranderd of verloren gegaan.
Rouw en verdriet.
Verdriet is één aspect van rouw. Het is een intens gevoel dat kan ontstaan als reactie op een verlies.
Rouw is breder. Het omvat het hele proces waarin je probeert te leven met wat er is veranderd of verloren gegaan.
Naast verdriet kunnen er bijvoorbeeld gevoelens zijn van:
- verbijstering;
- ongeloof;
- boosheid of woede;
- schuldgevoel;
- machteloosheid;
- angst;
- opluchting;
- eenzaamheid.
Deze gevoelens kunnen elkaar afwisselen en soms zelfs tegelijkertijd aanwezig zijn.
Rouw is voor iedereen anders.
Een rouwperiode verloopt niet volgens een vast patroon. Iedereen beleeft verlies op zijn of haar eigen manier.
De ene persoon heeft behoefte om veel te praten, terwijl een ander juist meer op zichzelf wil zijn. Soms lijkt het een tijd beter te gaan en kan verdriet later ineens weer sterk aanwezig zijn.
Ook wanneer je denkt dat je het verlies hebt geaccepteerd, kunnen gevoelens van verdriet, boosheid of ongeloof opnieuw naar boven komen.
Er is daarom niet één manier van rouwen en ook geen vaste periode waarin rouw ‘over’ moet zijn.
Wat gebeurt er in je hoofd?
Rouwen vraagt veel van je. Het kan invloed hebben op verschillende hersenfuncties, waaronder geheugen, concentratie en cognitief functioneren.
Tijdens een periode van rouw kan het daardoor moeilijker zijn om je te concentreren, informatie te onthouden, beslissingen te nemen of helder na te denken. Dit wordt soms aangeduid als ‘rouwhersenen’.
Deze verschijnselen kunnen al vóór de uitvaart aanwezig zijn en ook langere tijd daarna blijven bestaan.
Rouw kan daarmee niet alleen emotioneel, maar ook mentaal en lichamelijk merkbaar zijn.
Wat gebeurt er in je lichaam?
Rouw kan zich ook lichamelijk uiten. Sommige mensen ervaren bijvoorbeeld vermoeidheid, slaapproblemen, spanning, hartkloppingen of vage lichamelijke klachten.
Bij verdriet en stress reageert het lichaam op de situatie. Stresshormonen, waaronder cortisol, kunnen toenemen. Dit kan onder andere samenhangen met een verhoogde spierspanning.
Bij langdurige stress kan het voelen alsof je lichaam voortdurend ‘aan’ staat. Je ademhaling kan veranderen, je stem kan trillen en je kunt een brok in je keel ervaren. Ook je eetlust en slaap kunnen veranderen.
Rouw zit dus niet alleen ‘in je hoofd’. Je hele lichaam kan reageren op verlies.
Is rouw trauma?
Rouw en trauma zijn niet hetzelfde. Een verlies kan echter wel traumatisch zijn.
Er kan sprake zijn van traumatische rouw wanneer rouwreacties zeer heftig zijn en iemand langdurig ernstig wordt beperkt in het dagelijks functioneren.
Bij traumatische rouw kunnen klachten voorkomen die passen bij bijvoorbeeld een persisterende-rouwstoornis, PTSS en/of een depressie.
Het is belangrijk om hierbij onderscheid te maken tussen normale rouwreacties en klachten die professionele hulp nodig maken.
Wat is normaal bij rouw?
Er bestaat geen vaste lijst van gevoelens die je ‘moet’ hebben bij rouw.
Verdriet, boosheid, ongeloof, schuldgevoel, machteloosheid en somberheid kunnen allemaal onderdeel zijn van rouw. Ook gevoelens van opluchting of juist het tijdelijk niets voelen, kunnen voorkomen.
Soms lijkt een gevoel verdwenen en komt het op een later moment weer terug.
Rouw verloopt niet in een rechte lijn.
Wat iemand nodig heeft, verschilt per persoon en kan in de loop van de tijd veranderen.
Rouw, veerkracht en weerbaarheid.
Rouw gaat niet alleen over wat je kwijt bent geraakt. Het gaat ook over de vraag hoe je verder kunt leven met wat er is gebeurd.
Door stil te staan bij wat er is, ruimte te geven aan gevoelens en te onderzoeken wat voor jou van betekenis is, kan er op termijn weer ruimte ontstaan.
Niet om het verlies ongedaan te maken.
Wel om opnieuw een weg te vinden in het leven dat veranderd is.
Daarbij kunnen veerkracht en weerbaarheid groeien.
Rouw hoeft niet te betekenen dat je het verlies achter je laat. Het kan betekenen dat je leert hoe je het verlies met je meedraagt en tegelijkertijd weer vertrouwen krijgt in jezelf en in het leven.
Heb je behoefte hier verder over te praten?
Kun je hulp gebruiken in je proces, of wil je gewoon hier eens verder over praten. Vul dan het contactformulier in. Dan neem ik zo snel mogelijk contact met je op.
Maak een afspraak